(اهم مسائل جریان ساز اقتصادی کشور)شماره ۲۱۴
تحولات امنیتی و ژئوپلیتیکی خلیج فارس در سال ۲۰۲۶ بار دیگر آسیب‌پذیری ساختار تجارت خارجی ایران را آشکار ساخت. تشدید تنش‌های منطقه‌ای، افزایش ریسک‌های بیمه‌ای، اختلال‌های چندماهه در تردد دریایی، توقف موقت فعالیت برخی خطوط کشتیرانی و افزایش قابل توجه هزینه‌های حمل‌ونقل موجب شد زنجیره تأمین ایران با یکی از جدی‌ترین چالش‌های دهه‌های اخیر مواجه شود.
هرچند با فروکش نسبی بحران، تجارت میان ایران و امارات متحده عربی به تدریج روند عادی خود را از سر گرفت، اما تجربه این دوره نشان داد که تمرکز بخش قابل توجهی از تجارت خارجی کشور بر یک گره لجستیکی خارجی، آسیب‌پذیری راهبردی اقتصاد ملی را به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش داده است.
در ادبیات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، وابستگی بیش از اندازه به یک مسیر ترانزیتی یا یک هاب لجستیکی خارجی، مصداقی از «ریسک تمرکز» (Concentration Risk) و «آسیب‌پذیری ژئواکونومیک» (Geoeconomic Vulnerability) محسوب می‌شود.
هر اندازه سهم یک گره حمل‌ونقلی در تأمین نیازهای اقتصادی کشور افزایش یابد، همان گره به اهرم بالقوه فشار اقتصادی و سیاسی تبدیل خواهد شد. از این منظر، کاهش وابستگی اقتصاد ایران به امارات دیگر صرفاً یک سیاست توسعه‌ای یا تجاری نیست، بلکه ضرورتی راهبردی در حوزه امنیت اقتصادی و تاب‌آوری ملی به شمار می‌رود.
