پیام‌شناسی و تحلیل رفتار کاربران ذیل موج هشتگ‌های قالیباف و فتنه_مسئولین

تحلیل_هشتگ

در روزهای اخیر، علی‌الخصوص هم‌زمان با تشدید تنش‌های نظامی پس از تجاوز آمریکا و نقض آتش‌بس، دو هشتگ #قالیباف و #فتنه_مسئولین در توییتر فارسی ترند شده‌اند. آنچه این موج را از کنش‌های صرفاً اعتراضی متمایز می‌کند، هم‌نشینی دو گفتمان به‌ظاهر متضاد در بستر یک روایت واحد است:

از یک سو، کاربرانی که خود را «مردمِ پای‌کار» و حامی نظام در رویدادهایی چون تشییع میلیونی رهبر شهید تعریف می‌کنند، از موضع مطالبه‌گری انقلابی وارد میدان شده‌اند

از سوی دیگر، روایت‌هایی با ادبیات تخریب‌آمیزتر نیز در این موج دیده می‌شود که قالیباف را مستقیماً به «خیانت» و «اجرای اوامر دشمنان» متهم می‌کنند.

بستر شکل‌گیری این موج، سه محور اصلی است:

اول، تعطیلی طولانی‌مدت صحن علنی مجلس که برخی نمایندگان از جمله کامران غضنفری و حمید رسایی اخیرا نسبت به ادامه آن معترض‌اند .

دوم، نقش‌آفرینی مستقیم محمدباقر قالیباف در مذاکرات با آمریکا که با مواضع پیشین او در مورد عدم جواز مذاکره مستقیم با آمریکا (مطابق با نقل قول‌های منتسب به رهبر شهید) در تضاد تلقی شده است.

سوم، تغییر محسوس در ادبیات حساب کاربری قالیباف در شبکه ایکس از ادبیات سنتی انقلابی به زبانی تخصصی در حوزه بازارهای مالی و بازی پوکر، که به گمانه‌زنی‌هایی درباره مدیریت این حساب از خارج از کشور دامن زده است .

کاربران با بهره‌گیری از هشتگ #قالیباف، علاوه بر طرح این تناقض‌ها، از «توانایی» او برای تعطیلی مجلس پرسش می‌کنند و او را مصداق «مسئولانی» می‌دانند که برخلاف شعارهای انقلابی، در عمل با دشمن به «سازش» و «مدارا» روی آورده‌اند.

هشتگ #فتنه_مسئولین نیز که در پیوند با این روایت به‌کار رفته، تلاش دارد گسست میان خواست عمومی (انتقام خون شهدا، علی‌الخصوص رهبر شهید) و رفتار مسئولان (ادامه مذاکره و تعطیل‌کردن نهاد نظارتی مجلس را) را به عنوان یک «فتنه‌ی درونی» صورتبندی کند.

 این روایت با ارجاع به اظهارات «لیندسی گراهام» که پیشتر خواستار تعطیلی مجلس ایران شده بود، ابعاد امنیتی-شناختی پیدا می‌کند و تعطیلی مجلس را نه یک تصمیم اداری، بلکه یک «طرح دشمن» برای خاموش‌کردن صدای نظارت معرفی می‌کند.

در نهایت، آنچه در این موج قابل تأمل است، هم‌گرایی طیف‌های مختلف کاربران حامی نظام حول یک مطالبه‌ی مشترک است: پاسخگویی در برابر تناقض‌های رفتاری و بازگشایی مجلس به عنوان نماد نظارت و شفافیت.

این هشتگ‌ها را می‌توان هشداری درونی به ساختار مدیریتی کشور تلقی کرد که می‌گوید سرمایه‌ی اجتماعی عظیم ایجادشده در پی رویدادهای اخیر، اگر با پاسخگویی و شفافیت همراه نشود، به سرعت به بستری برای بی‌اعتمادی و واگرایی بدل خواهد شد.کاربران با این کنش، در واقع معادله‌ای را روایت می‌کنند: «اگر مردم در سخت‌ترین شرایط پای کارند، چرا مسئولان در برابر دشمن عقب‌نشینی می‌کنند و نهاد نظارت را تعطیل می‌کنند؟»