مرکز مطالعات سیاسی و استراتژیکِ الأهرام
جنگ چگونه سیستم، نهادها و جامعه ایران را تغییر شکل داد؟
🔸جامعۀ ایران، یکی از پیچیده‌ترین جنبه‌های اثرپذیریِ خود از جنگ را نشان داده است. اوضاع فعلی، شرایط اقتصادی و معیشتی بخش بزرگی از جمعیت ایران را تشدید کرده است؛ چنانکه قطعی اینترنت و محاصرۀ دریایی نیز خسارات چشم‌گیری به اقتصاد ایران وارد کرده است. ضمن آنکه شکاف بین رژیم و مردم در سال‌های اخیر، به‌طور پیوسته درحال افزایش بوده که موج‌های اعتراضی مکرر در چند سال گذشته، گواه این مدعاست. با این حال، این نیز درست است که جامعۀ ایران، با وجود سابقۀ اعتراضات خود، از جنبش تنباکو در سال 1270شمسی گرفته است تا اعتراضات دی ۱۴۰۴، شاهد هیچ اعتراض بزرگی در طول جنگ فعلی نبوده است.
🔸این را ممکن است به دلایلی مختلف نسبت دهیم؛ ازجمله اینکه جامعۀ ایران، مخالف مداخلۀ نظامی ایالات متحده و اسرائیل است؛ حتی ذیل عناوینی چون ترغیب مردم ایران به حضور در خیابان‌ها و وعدۀ کمک [خارجی] برای سرنگونی رژیم. دلیل هم این است که ادراک بخشی بزرگ از جامعۀ ایران این است که این جنگ، نه «حکومت ایران»، بلکه خودِ «کشور ایران» را هدف گرفته است! چنانکه رژیم هم سعی کرد بر این روایت سوار شود و این ایده را ترویج کند که جنگ فعلی، قصد دارد جغرافیا و جمعیت ایران را تکه‌تکه کند. به‌علاوه که رژیم، کنترل امنیتی شدیدی را در خیابان‌ها حاکم می‌کند تا از هرگونه موج اعتراضی جلوگیری کند؛ موجی که به‌زعم رژیم، ممکن است اذهان را از آنچه که او نبرد «وجودی» با محیط پیرامونی‌اش می‌خوانَد، منحرف کند.
🔸 خلاصه آنکه انسجام ملی در مواجهه با مداخلۀ خارجی، امری موقتی است و به‌معنای آشتی سیاسی [مردم] با رژیم نیست؛ چنانکه علل نارضایتی داخلی، همچنان پابرجاست و جنگ، آن را تشدید هم کرده است. این امر، احتمال ازسرگیری اعتراضات مردمی پس از پایان وضعیت جنگیِ فعلی را افزایش خواهد داد، مگر اینکه رژیم، راه‌حل‌هایی مؤثر و عاجل برای حل بحران‌های فراگیر موجود پیدا کند.
