مین‌های دریایی ،این فناوری نادیده گرفته شده،تنگه هرمز
و تجارت جهانی را به شدت تحت تاثیر قرار داد.
نکات کلیدی
۱. مقیاس بی‌سابقه بحران؛ اختلال در ۲۰ درصد نفت جهان
ایران با استفاده از مین‌های دریایی (فناوری‌ای ساده و قدیمی) از اواخر فوریه ۲۰۲۶، به‌طور مؤثر ۲۰ درصد از نفت جهان و نزدیک به نیمی از تأمین نفت چین را برای ماه‌ها مسدود کرد و حدود ۲۰۰۰ کشتی را در خلیج‌فارس سرگردان ساخت. سپاه پاسداران در آوریل نسبت به «احتمال وجود انواع مین‌های ضدنظامی در مسیر اصلی تردد» هشدار داده بود.
۲. تخمین تعداد مین‌ها؛ ۸۰ عدد در مرکز تنگه
بر اساس برآورد سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO)، حدود ۸۰ مین در آبراه بین‌المللی تنگه هرمز کار گذاشته شده است. مقامات آمریکایی نیز تعداد آن را «چند ده عدد» در اوایل مارس تخمین زده‌اند.
۳. تعهد ۳۰ روزه ایران در تفاهم‌نامه؛ اما ابهام در اجرا
بر اساس بند ۵ تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، ایران متعهد شده ظرف ۳۰ روز موانع نظامی و مین‌ها را پاکسازی کند. با این حال، مشخص نیست ایران دقیقاً چه تعداد مین کار گذاشته و پاکسازی کامل چه زمانی ممکن است.
۴. ایران اصرار بر انحصار کامل دارد؛ رد هرگونه کمک خارجی
تهران بارها اعلام کرده که عملیات مین‌روبی «منحصراً» توسط ایران انجام خواهد شد و هرگونه کمک خارجی (از جمله پیشنهاد فرانسه، آلمان و طرح فرانسه-عمان) را «مداخله‌ای تحریک‌آمیز» خوانده است. معاون وزیر خارجه ایران تأکید کرده که حتی در صورت تمایل عمان، ایران «مسئولیت اصلی» این منطقه را بر عهده دارد.
۵. چالش‌های فنی و لجستیکی؛ کندی و پیچیدگی
عملیات مین‌روبی نیازمند کشتی‌های تخصصی و سامانه‌های بدون سرنشین زیرسطحی است و ممکن است ۴۰ تا ۵۰ روز طول بکشد. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند ایران «تجربه یا فناوری» لازم برای مین‌روبی در مقیاس بزرگ را ندارد. همچنین گزارش‌هایی وجود دارد که ایران خود قادر به مکان‌یابی همه مین‌های کارگذاشته‌شده نیست.
۶. پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی فراتر از ایران
بحران مین‌ها نشان داد که واشنگتن و پکن هر دو به دریانوردی آزاد وابسته‌اند. قیمت بنزین در آمریکا به بیش از ۴ دلار در هر گالن رسید و واردات نفت خام چین به پایین‌ترین سطح در یک دهه اخیر سقوط کرد. با ادامه اختلافات بر سر اجرای تفاهم‌نامه، بازگشایی کامل تنگه با تردید جدی مواجه است.
✍️نویسنده: جاش والدمن (محقق دانشگاه استنفورد)
نشریه فارن پالیسی
